Letter 63: Tucza [a] filio ueniens our, clal Codd,: B fol, 33-33 ; [ol.

Pope Pelagius IUnknown|c. 559 AD|Pope Pelagius I|From Rome|AI-assisted
barbarian invasionpapal authorityproperty economics

Pelagius to the bishops Catellus of Reate and Marcellinus of Amiternum.

1. Tucza, coming to our son, the most distinguished man Count George, who also acts in the place of the illustrious and most distinguished man Marcellinus the vicar, is shown to have made this complaint: that Maximinus, whom she declared to be her husband, deserted her with no legitimate necessity or reason existing, and that on this account she sought either the amount of the betrothal-gifts that had been promised to her [and] were to be paid, or the other penalties which the laws impose upon those who repudiate unjustly, that he ought to undergo such losses.

2. When her complaint of this kind had been lodged, our aforementioned son Count George caused the said Maximinus to be detained through the public office. He, being held, asserted that this same case had been examined and concluded by the judgment of your charity [i.e. your Episcopal authority], and that the woman herself, because for not a few years she had remained in the duty of the monastic life, and, stirred up by the devil's spirit creeping upon her, had laid aside the habit of a handmaid of God and returned to worldly wantonness, had been thrust into a monastery, and that she had now departed secretly from that same monastery.

3. When his plea had been heard, we found it necessary, moved by consideration of equity, in order to inquire more fully into the truth of what had been done, to send the said Maximinus, absolved from the judgment of the aforesaid most distinguished man Count George, into the presence of your affection, who are said to have been the examiners, together with the aforementioned Tucza; decreeing this, namely, that, with him with whom our aforementioned son Count George shall have written out the aforesaid case sitting alongside you, you should examine it without any hindrance of delay.

4. And, if the providence of your charity is keeping the oft-mentioned woman, established in the monastery on account of her preceding transgressions, then, abiding in those things which have been wholesomely ordained by you out of the fear of God, set her down to be kept more carefully and more strictly in that very monastery from which she departed, with no license to depart granted to her at any time whatever.

AI-assisted translation - This translation was produced with AI assistance and has not been peer-reviewed. See the 19th-century translation or original Latin/Greek below for scholarly use.

Latin / Greek Original

CATELLO REATINO ET MARCELLINO AMITERNINO
EPISCOPIS PELAGIUS. Tucza [a] filio ueniens nostro, cla- l

Codd,: B fol, 33-33^; [ol. 170^^-^^, Fj fol. 135^^^, Fa fol U9^^^150\

catellino Fronto reatino] ow. B, huc, post verh,, transp. pelagius F mar-
cellino] mecellino B amiteminoj om, B 2 tuizia F a] om. B cla-] ka- F#

Tit. Catello Reatino: Ut videtur, eo quod P. Ewaed, o. c,, h c.,

р. 555, oblitus est notare, has litteras prostare in Ivonis Decreto (forte eum
latuit), de hoc antistite, sicut et de sequente, silent Duchesne, Kehr et Uan-
zoni et ceteros omnes etiam recentiores, quos contuli, auctores. Noster
autem Catellus inserendus est in album sedis Reatinae (Reate, hodierna
Rieti, in Sabina), inter Probum, qui obiit mediante s. vi, et Albinum,
mortuum c. a. 593. Cf. S. GrEGORII Magni, Dial., IV, 12; WEiss, Reate,
in Pauly-Wissowa, t. 1^, c. 345-347; P. Kehr, o. c., t. IV, p. 21-24;

F. Uanzoni, 0 . c., p. 356-358; B. PESCI, Rieti, in Enc. CattoL, t. X,

с. 898-901.

Marcello Amiternino: Inmerito P. Ewaed, o.c., ihid., n. 4, unum
eum facit cum Marcello Antoniensi, aut potius Seuoniensi (Senoniensi), de
quo in titulum ep. 57, p. 149-151, supra disserui. Re autem vera, tamquam
successor Castor ii (c. aa. 510-511), in catalogum episcoporum Amitemii
merito reponetur. Quod ad Amiterninam urbem sedemque adtinet, cf.
HuEESEN Amiternum in Pauly-Wissowa,,, t. I, c. 1840-1841; J. Fraikin,
Amiterno, DHGE„ t. II, c, 1290-1293; P. Kehr, o. c., t. IV, p. 237-238;

F. Uanzoni, 0 . c., p. 359-363; M. Scaduto-A. Ferrua, Amiterno, in Enc.
CattoL, t. I, c. 1074-1076; vetus Amiternum, itidem in Sabina, nomine
5. Vittorino nunc temporis donatur. Vicina loca ubi duo oppida consiste¬
bant veri similem quidem faciunt textum § 2. Facile crediderim, has litte¬
ras a pari fuisse datas, prout suadent tenor titulusque epistulae.

1. Tucza: Sive Tuizia. Probabile censeo, nomen fuisse origine
Gothum, cui propterea origini Tucza potius, vel Tuczia (?), quam Tuizia
congrueret.

rissimo uiro Georgio comiti, et agenti uices illustris uiri cla¬
rissimi Marcellini uicarii, questa monstratur: quod eam Maxi-
m<in>us, quem suum coniugem perhibebat, nulla extante legitima
necessitate uel ratione desereret, et ob hoc uel sponsaliorum sibi
promissorum [quae] compleri peteret quantitatem, uel cetera, quae

comite et agente F 4 marcelliani Fj 5 -minus] cf. infra 1.9 et 19 perhibebat] ex
prohibebat Fj 6 ueP] om. Fz 7 quae] om. B peteret] B: poterat F

clarissimo uiro Georgio comiti: In Decr. Ivonis, Tucza venit
a Georgio, ut ad papam adpellet, vel a comite ad pontificem delata. Quam¬
vis non liquido pateat quid melius contextui cohaereat, brevior, difficilior,
iis quae in § 2 dicuntur magis consonans, ideo item verior, lectio Coli. Bri¬
tannicae agnoscitur. Textus Ivonis, et hic et infra: quae compleri poterat,
emendatus, aut verius corruptus, videtur. Nec res indicari oportet ob solos
titulos, qui saepe in Coli. Britannica neglecti, manci, vel etiam aliquando
corrupti, melius in aliis coU. ad servati fuerunt; aliter igitur diiudicandum
est titulorum pondus, aliter textus auctoritas ponderanda.

Unis appellationibus clarissimi et comitis, quibus donatur Georgius,
non liquet in quo nobilitatis gradu positus erat. Vices agens tamen erat, ut
videtur, inlustris et clarissimi vicarii urbis Romae, qui quidem ad primam
dignitatem pertinebat. Cf. infra. De comitibus videas Th. MomsEn, Ostgo-
tisch. Stud., l. c., passim; G. HumbERT, Comes, in Daremberg-Saglio, t. I, 2,
p. 1372-1373; SEECK, Comites, in Pauly-Wissowa, t. IV, c. 629-679; F. Grossi-
Gondi, Comites nelVepoca romana, apud E. DE Ruggiero, Dizion.epigraf.
d*antich.romane, t. II, Roma, 1910, p. 478-480; 516-517. Primis vero hono¬
ribus Georgius non fruebatur, nam neque inlustris et gloriosus, nec spectabilis
vocatur. Cf. notulas in epp. 20,1; 22,2; 23,4, p. 62; 68; 71. Quoad
clarissimi titulum, cf. adnotationes in ep. 21,1, p. .65; cf. etiam Hornickee,
Ehren- und Rangprddikate in den Papyrusurkunden, Giessen, 1930, p. 22-21.

illustris uiri ciarissimi Marceiiini uicarii: Coniunctio titulorum
inlustris et clarissimi prisca erat forma designandi quendam virum primae
dignitatis munere fungentem. Cf. P. Koch, o. c,, p. 36. Marcellinus autem
noster fuisse videtur vicarius urbis Romae. Cf. U. M. HarTmann^ Unter-
suchungen .... p. 40; Th. Mommsen, Nacktrdge ...,l.c., p. 181-183; Ch U^CRi-
VAIN, Vicarius, in DarembergSaglio, t. V, c. 821-823; E. Stein, Histoire ...,

р. 465-466; E. SacherS, Praefectus urbi, in Pauly-Wissowa, t. XXII, 2,

с. 2531-2532.

Maximinus: Potius quam Maximus fuit nomen eius ignoti viri.

nuiia extante iegitima necessitate: Causae legales ad divortium
legitimum videas apud Iustinianum, Nov., 117, 8-9, cf. etiam Cod., V,
17,7-12; Nov., 22,6-16; 117,5-7.10-15; 127,4. Quoad divortium in antiquitate
consuli quoque possunt: F. Baudry, Divortium, in Daremberg-Saglio,
t. II, 1, p. 323; R. UEONhard, Divortium, in Pauly-Wissowa, t. V, c. 1245;
H. UECEERCQ, Divorce, DACE., t. IV, 1, c. 1220-1221; A. ViEEiEN, Divorce,
DTC., t. IV, 2, c. 1462-1463; E. Stein, Histoire..., p. 414.

sponsaiiorum sibi promissorum: Quae optime cum temporis illius
iure consentiunt. Vir enim qui inmerito suam deserebat uxorem ei reddere

16i6

PEIvAGII I PAPAE

iniuste repudiantibus leges infligunt, eum debuisse subire dispen¬
dia. Cuius tali querela deposita, praedictum Maximinum memo- 2
ratus filius noster comes Georgius per publicum fecit officium
detineri. Qui tentus asseruit eandem causam caritatis uestrae
iudicio cognitam uel finitam, et illam mulierem ob hoc quod non
paucis annis in conuersationis officium fuerit commorata, et diabo¬
lico [fuerit] subripiente spiritu concitata, deposito ancillae Dei
ift habitu, ad saecularem fuerit reuersa lasciuiam, in monasterium
fuisse detrusam, et ex eodem nunc latenter monasterio discessisse.
Cuius exceptione cognita, necesse habuimus aequitatis considera- 3
tione permoti, propter inquirendam rerum gestarum plenius ueri-
tatem, absolutum praedictum Maximinum a praefati uiri cla-
rissimi Georgii comitis iudicio, ad dilectionis uestrae, qui cognito¬
res fuisse dicimini, cum praedicta Tucza destinare praesentiam;
hoc scilicet decernentes, ut residente uobiscum eo cui memoratus
<filius> noster Georgius comes praefatam scripserit causam, sine
ullo dilationis obstaculo cognoscatis. Et, si saepe dictam femi- 4

nam propter praecedentes excessus, caritatis uestrae prouidentia
retinetis in monasterio constitutam, in his quae pro Dei timore
a uobis salubriter statuta sunt permanentes, eam in ipsum
de quo discessit monasterium sollicitius et arctius constituite reti¬
nendam, nulla ei quolibet tempore discedendi concessa licentia.

cam B 11 karitatis B 12 finitam] diffinitam F muilierem B 18 fuerit] om. F^

17-18 cosideracione partim in marg. (sup. ras. ?) B 2 18 promoti F 2 19 maximum
F 20 ad] ex a Fj, a B Fs 21 -res] x ex c. expunct. (?), iter, superscr^ r B tuizia F
uobiscum B 28 noster] sup. comes eras. B 2 praefat. scrips. causam] scripsi'.
praefat. caus. scrips. F, scrips. praefat. caus. B 24 dilectionis B obstaculo] ex ob-
testaculo Fi 26 retineatis Fronto timore] amore (an recte?) B 27 eam] B (cf.
epp. 48, l. 4; 64, l. 11-12. 33-34): eandem (recte fortasse) F 28 arcius Fg, artius B.

dotem debebat, illique donationem propter nuptias tradere. Insuper ai pro¬
prio patrimonio deducere et uxori donare eum oportebat summam tertiae
parti donationis propter nuptias aequivalentem. Cf. IuSTiniani, Cod., V,
12,30; 13; Nov., 117,8-9; 22,15,1; 22,16,1; praeterea, Cod., I, 3,54; 3,52,15,
quod adtinet ad illos, qui consortes deserebant ad vitam monachalem
profitendam.

2. caritatis uestrae iudicio: Episcopi enim, qui paulo infra cogni¬
tores dicuntur, potestate iudiciaria in pluribus erant donati. Cf. Iustiniani,
A. FeichE-V. Martin, Histoire de V^glise, t. 4, 1945, p. 539, E. Stein,
Histoire ..., p. 399-401; 467; 488; 764; A. Dumas, Juridiction eccldsiastique
(Histoire de la), DDC., t. VI, c. 238-245; 247-249.

EPISTUI^ 63,1-4; 64,1

(65 + 66)

Melleum subdiaconum docet modum se gerendi circa eos qui adul¬
terium commiserunt. Inquirere insuper debet utrum accusationes Dulci-
tiae adversus Clarentiurn verae sint; quod si quidem ita fuerint ecclesiae
proprietati committat et cum uxore permaneat.

Revision history

  1. 2026-05-27v2.2.34-import

    Initial corpus import from modern pelagius i retranslated v1.

    Fields: letter text, metadata, source links. Source: https://archive.org/details/gasso-batlle-1956-pelagius

Related Letters