Letter 4030: The Serenity of your Piety, conspicuous for religious zeal and love of holiness, has charged me with your commands to send to you the head of Saint Paul, or some other part of his body, for the church which is being built in honour of the same Saint Paul in the palace. And, being desirous of receiving commands from you, by exhibiting the most re...

Pope Gregory the GreatConstantina Augusta|c. 593 AD|Pope Gregory the Great|Human translated
grief deathimperial politicsmonasticismslavery captivity
Barbarian peoples/invasions; Imperial politics; Persecution or exile

Gregory to the Empress Constantina.

The serenity of your Piety, distinguished by religious devotion and love of holiness, has commanded me to send you the head of Saint Paul, or some other part of his body, for the church being built in his honor at the palace. I wish nothing more than to demonstrate my readiness to obey, so as to deserve your continued favor. But I am deeply distressed that I can neither do what you ask nor dare to do it.

The bodies of the Apostles Saint Peter and Saint Paul radiate such mighty miracles and such terrors in their churches that a person cannot even approach to pray without great awe. When my predecessor of blessed memory wished to replace the silver covering over the most sacred body of the blessed Apostle Peter — though standing nearly fifteen feet from the body — a sign of no small dreadfulness appeared to him. I too wished to make an alteration near the most sacred body of Saint Paul the Apostle. When digging was required near his tomb, the superintendent of that place found some bones not connected to the tomb itself. Because he presumed to lift and relocate them, terrible signs appeared, and he died suddenly.

Beyond this, when my predecessor of holy memory was making improvements near the body of Saint Lawrence the martyr, the exact location of the venerable body being unknown, workers began digging in search of it. The tomb was suddenly and unexpectedly uncovered. Those present — monks and caretakers who saw the body of the martyr, though they did not presume to touch it — all died within ten days, so that none who had looked upon the holy remains survived.

Your most pious Majesty should know, then, that it is not the custom of the Romans, when giving relics, to presume to touch any part of the body. Instead, a cloth is placed in a box and set near the most sacred bodies of the saints. When withdrawn, it is deposited with due reverence in the church that is to be dedicated, and miracles occur through it just as if the bodies themselves had been brought there.

Human translation - New Advent (NPNF / ANF series)

Latin / Greek Original

Gregorius Theodoro medico * imperatoris.

Ego omnipotenti Deo gratias ago, quia eorum qui
se vicissim veraciter diligunt loca animum non divi-
dunt. Ecce enim , dulcissiwe et gloriosissime fill,
longe ® nobis distamus corpore, et tamen presentes
nobſs existimus charitate. Hoc vesira opera, hoc
Scripta testantur, hoc de praesenti experins Sum,
hoc de absenti vestra gloria recvgnosco. Hoc vos et
hominibus amabiles, et omnipotenti Deo dignos in
perpetuum ſaciat. Quia enim virtutum mater est cha-
ritas, idcirco bonorum operum ſructus proſertis, quia
ipsam eorum ſructuum in mente radicem tenetis. Ea
aulem quz in redemptionem captivorum, Deo vobis
aSpirante transmisistis, lzetus, fateor, et trislis accepi.
Lzetus videlicet vobis, quos de preparanda mansione
712 ccoleslis patriz cogitare cognovi; tristis vero
vehementer mihi, qui super curam rerum sancli
Petri apostoli adhuc etiam de rebus dulcissimi filii
mei domai Theodori rationes positurus sum, solli-
cile an negligenter eas expenderim, requirendus
vado. Omnipotens autem Deus, qui menti veslre
suÞ misericordiz viscera inſudit, qui vob s sollicite
cogitare concessit, hoc quod de Salvatore nostro per
egreginin predicatorem dicitur : (Quia pro nobis ege-
nus ſ[aclus est, cum dives esset (11 Cor. viii, 9), in
ejusdem Salvatoris adventu, vos virlutibus divites
osteudat, ab omani culpa liberos assistere ſaciat, et
pro lerrenis celestia, pro transitoriis gaudia vobis
mansura concedat.

Hoe autem quod pro vobis agi apud sacratissimum
corpus ssancti Petri apostoli scribitis, certum tenete
quia etsi lingua vestra laceat, fieri charitas vestra
jubet. Sed ulinam digni simus qui pro vobis orare
debeamus. Quia vero dignus ego non 8um, non am-
bigo. Sed multi hic digni sunt, qui ex oblatione vestra
ab hostibus redinuntur, et fideliter nostro Creatori
deserviunt, de quibus hoc egistis quod scriptum est :

erorabit (Eccli. xxix, 15).

Sed quia ille plus diligit, qui plus prazsumit, erga
dulcissimam mentem Fgloriosissimi filii mei domni
Theodori haheo aliquam querelam, quia donum in-
genii, donum rerum, donum misericordiz atque cha-
Titatis a sancta Trinitate percepit; sed tamen ss2cu-
laribus indesincnter causis astringitur, assiduis pro-
cessionibus occupatur, et quotidie legere negligit
verba Redemptoris sui. Quid es! autem Scriptura
Sacra, nisi quzdam episivla omnipotenlis Dei ad
creaturam suam? Et cerie sicubi esset gloria vesira
alibi conslitula, et 8cripla terreni imperatoris acci-

peret, non cessaret\, non quiesceret, 80mnum oculis

non daret, nisi prius quid sibi imperator terrenus
scripsis8et agnovisset. Imperator celi, Dominus ho-

minum et angelorum, pro vita tua libi suas epistolag.

transmisit, et tamen, gloriose fili, easdem-epistolas
ardenter legere negligis. Stude ergo, quzso, et quo-
lidie Creatoris tui verba meditare. Disce cor Dei in
verbis Dei, ut ardentius ad #lerna suspires, ut
mens vestra ad ccelestia gaudia majoribus desideriis

accendatur. Tanto enim tunc major ei erit requies,

quanto :nodo amore Conditoris 8ui requies nulla fue-
rit. Sed ad hc agenda infundat vobis omnipotens
Deus consolatorem spiritum. I
Sua presentia .impleat, et implendo levet.

De me autem Ccognoscite quia mullas hic et in-
numeras amaritudines patior. Sed ago omnipotenti
Deo gratias, quia minus aſſligor valde quam 1ne-

C reor. ;
Charissimum avtem filium meum Þ susceptum ve-

strum domnum Narsetem gloriz vestre commendo.
Quem quidem scio commendatum in omnibus habetis,
sed ſacere vos rogo quod facitis, ut dum peto quod
fieri video, © mercedi vestrz me petendo subjungam.
Prelerea excellentiz vesire benedictionem ea qua
transmissa est charitate susSCepi. Unam vero anatem
d cum duobus parvulis anaticis pro vestri amoris gra-
tia tran<mittere 71JZ presumpsi, ut quoties ad re-
Spiciendum eam vesier oculus ducitur, memoria etiam
mei inter occupationes tumultusque causarum in ani-
mum vesirum revocelur.

» Hane temporis quo scripta est epistola notam D Anaitem et duos parvulos Atticos. Sequitur apud Gus-

exhibent Mss. Vatic., Norm., Turon. S. Gat., Col-
beri., vet. Corb., etc.

EersT, XXXI [Al. 40 indict. 43]. — * Addimus im-
.pera/oris, ex Omnibus Vatic., Norm., etc. De eo re-
lege epist. 66 lib. 11, indict. 11.

EPISTOLA XXXUl.
AD NARSEM PATRICIUM.

Cansam presbyterorum cum Joanne patriarcha e ad
canonum normam omnino eracturum declnrat.
Commendatum a 86 Theodoro Nerzetem. Epistole
brevitatem excusat , quod {ribulationibus pre-
matur, |

Gregorins ©® Narsz patricio.

Multa mihi duleissima charitas vestra per episto-
Jas 8uas in hon operationis laudibus est locuts, ad
quz omnia breviter ego respondeo : Þ Nolite me vo-
care Noemi, id est pulckram ; sed vocate me Mara, id
es! amaram, quia amaritudine plena sum (Ruth. 1, 20).

De causa vero presbyterorum quz cum ſratre meo
et coepiscopo, viro reverendissimo Joanne palriarcha
agitur, ipsum, puto, adversarium patimur, quem
as8eris velle canones custodire. Charitati autem tux
breviter faleor quia omni-virtute et omni pondere
eamdem causam , . auxiliante omnipotente Deo ,
© exigere paratus sum. In qua si videro 4 sedi apos10-
liez canones non servari, dabit ominipotens Deus
quid contra contemptores ejus faciam. |

Quod autem scripsit mihi charitas vestra, ut filio
me» domno Theodoro *© archiatro et expraſecto pro
vobis gratias agerem, feci, et quantum potui com-
mendare minime cessavi. Peto autem mihi ignoscas
quod epistolis tuis sub brevitate respondeo, quia tan-
tis [ribuiationibus premor, ut mihi neque legere,
neque per epistolas multa loqui liceat. Hoc solum tibi
breviter dico : Quia oblitus sum manducare panem
meum a voce JI et4 gemitus mei (Ps, ct, 5). Omnes
qui yobiseum sunt mea peto vice <salutari. Domn:e

ptiones. Etenim si ab ary littus, quod Tullio, Vir-
gilio, Ausonio dicitur acta, nomen sumpsit Attica
regio, ut Straboni et aliis placet, quoniam major ejus
pars ad mare «ita es1, certe littorum decora Seu auna-
nitates actaca vel actace poluerunt dici. Conjecturam
hanc viri doctissimi, aliorum eruditorum criterio
permittimus. At quid vetat obvium sensum, quem
precipuc Yaticani Mss. suppeditant, amplecti ? Minit
Gregorivs medico familiari et amico unam anatem
cum duobus parvulis anaticis, hoc est matrem et duos
pullos. Anas quidem nota esL avis, et, communis ;
verum aliquz visuntur exquisitis coloribus depicte,
corona in verlice insignes et odorate, qua eltjam in
_ eorlius regiis inter aves rarivres aluatur. Quid \etat
dicere hnjusmodi anatem adbuc Conslantizopoli for-
tasse nondum visam, Gregorium curasse miltere ad
amicum medicum, quem rerum naluralium stludiosuin
el in alendis rarioribus animalibus curiosum haud
dubie noverat? Is sane sensus non longius arcessilur ;
sed ipsum offert restitua lectio ex 0p.iwma vole Mss.
Vaticanis : unm anatem cum duobus parvulis analicis,
. hoc es anaticulis, £x anaticis librarii, et qui edendis
Gregorii operibus insudarunt, ad bujus vocis vim
parum allendentes, conflarunt aticis, et pustea Al-
licis.

Eeisr., XNXXI [AL 64, indict. 2], — * Vide epi-
Stulam G6 libri 1. Jn Vatic. B legitur Nars@ comii.
Ir A et C, solum scribitur, Narse, ut eltiam in Colb.
el aliis,

EPISTOLA XXXIlI.
AD ANTHEMIUM SUBDIACONUM.

Judais conversis (ribus det s0lidos singulis annts,

Gregorius Anthemio subdiacono.

lis quos de © Judaica perditione Redemptor noster
ad se dignatur converltere, rationabili nos oportet
moderatione concurrere, ne victus, quod absit, ino-
piam patiantur. Ideoque tibi hvjus praecepti auctori-
tate mandamus Þ quatenus filiis Justz ex Nebrais, id
est Juliano, Redemplo, et Fortunz, a tertia decima
Succedenti indictione annis Singulis Solidos dare non
differas, quos tuis noveris modis omnibus ralionibus

impulandos.

Revision history

  1. 2026-05-27v2.2.34-import

    Initial corpus import from New Advent / NPNF.

    Fields: letter text, metadata, source links. Source: https://www.newadvent.org/fathers/360204030.htm

Related Letters

Pope Gregory the GreatConstantina Augustac. 594 AD · gregory great #5041

Knowing how my most serene Lady thinks about the heavenly country and the life of her soul, I consider that I should be greatly in fault were I to keep silence on matters that ought to be represented to her for the fear of God. Having ascertained that there are many of the natives in the island of Sardinia who still, after the evil custom of the...

Pope Gregory the GreatConstantina Augustac. 594 AD · gregory great #5021

Almighty God, who holds in His right hand the heart of your Piety, both protects us through you and prepares for you rewards of eternal remuneration for temporal deeds. For I have learned from the letters of the deacon Sabinianus my responsalis with what justice your Serenity is interested in the cause of the blessed Prince of the apostles Peter...

Theodoret of CyrrhusConstantina Augustac. 440 AD · theodoret cyrrhus #43

To the Augusta Pulcheria [Pulcheria was the elder sister of Emperor Theodosius II and a powerful political figure in...

Pope Gregory the GreatGennadius, Patrician and Exarch of Africac. 593 AD · gregory great #4007

Gregory to Gennadius, Patrician and Exarch of Africa. We are well assured that the mind of your religious Excellency is inflamed with zeal of divine love against those things especially which are done in unseemly wise in the churches. We therefore the more gladly impose on you the correction of faults in ecclesiastical cases as we have confidenc...

Pope Gregory the GreatAnthemiusc. 593 AD · gregory great #4033

Those whom our Redeemer vouchsafes to convert to himself from Judaical perdition we ought, with reasonable moderation, to assist; lest (as God forbid should be the case) they should suffer from lack of food. Accordingly we charge you, under the authority of this order, not to neglect to give money every year to the children of Justa, who is of t...