Letter 5: Codd,: ai fol, 38-38 , a.
[...] he might firmly hold [the primacy], whether through himself or through his vicars. But we, as the blessed Apostle says, do not glory beyond measure, but according to the measure of the rule which God has measured out to us, a measure reaching even unto you; for we do not, as though we were not reaching unto you, overextend ourselves.
In this way, then, with the responsibility shared, our forefathers governed the holy universal Church of God through the grace of God. Hence it is that we too lay upon your Fraternity cares of this kind: that, having been established as the vicar of our See, you may hold, after our own likeness, in the regions of the Gauls the place of first bishop; and that whatever is to be carried out for the governance or ordering of the ecclesiastical state, with the rules of the Fathers and the constitutions of the Apostolic See preserved, you may administer with regard for the divine judgment; and that you may show yourself such in keeping the canons, by a holy manner of life, as it befits the vicar of so great a place to be. Mindful of the saying of the blessed Apostle Paul, by which the solicitous master instructs his disciple Timothy, saying: I charge you before God and Christ Jesus and his elect angels, that you keep these things without prejudice, doing nothing by turning aside to the other side. Make use therefore, most dear brother, of the authority of a pontiff and the gentleness of a shepherd, the place of vicar having been granted to you through us by the bounty of the divine grace of the Apostolic See; for although with God there is no respect of persons, yet it is established that your Charity is distinguished even by carnal birth; and therefore it is fitting that, in proportion as the Lord has bestowed manifold good things upon you, by so much you should show yourself more illustrious in priestly acts by uprightness of character; for it is written: To whom they have entrusted much, more will they demand of him. The use of the pallium also we grant to you readily and affectionately, sending the pallium at the same time, so that, set upon the summit of so great a place, you may be adorned also with an illustrious vesture, all men of ecclesiastical rank being aware that none has license, without a certificate [a letter of commendation] from your Charity, to seek the more distant regions from whatever part of the Gauls, lest, presuming upon what is forbidden, they should seem to deprive themselves of their proper office. These things, then, through Flavian the deacon and Nestorius the subdeacon of your church, through whom we received your letters, we have taken care to be written; in whose conduct also we have recognized the praiseworthy disposition of your Charity. May God keep you unharmed, most dear brother. Given on the third day before the Nones of February, in the sixteenth year after the consulship of Basil, most illustrious man.
AI-assisted translation - This translation was produced with AI assistance and has not been peer-reviewed. See the 19th-century translation or original Latin/Greek below for scholarly use.
Latin / Greek Original
Codd,: ai fol, 38-38^, a. fol, 43^-4^, «a foU 77-79,
petrae] stabili spetiae (?) ex stab. speciae supra 10 successorem
scrinia: Cf. J.K. 328; 331-334; 340 (W. Gundeach, Epp. Arelatenses,.,,
l. c,, p. 5-13): epistulas Zosimi; J-K. 764; 769 (ihid., p. 37-42): epistulas
Symmachi; J-K, 913-914; 918-919 (ihid,, p. 61-66): epistulas Vigilii. Quoad
earum auctoritatem cf. W. GundEach, ,„Aries und Vienne ,„, NA., t. XIV,
p. 313-342; C. Sieva-Tarouca, Nuovi studi suile antiche lettere dei Papi,
in Gregorianum, t. XII, 1931, p. 383-385. De controversiis autem inter
ecclesias i^relatensem et Viennensem exortis ad primatum Galliae retinen¬
dum, consuli possunt: L. Duchesne, Fastes episcopaux de Vancienne Gaule,
Paris, 1894, p. 84-144; W. Gundeach, ... Aries und Vienne ,„, NA., t. XIV,
p. 253-277; t. XV, p. 235-275; J. HefeeE-H. LECI^ERCQ, Histoire des cond¬
ies, t. II, Paris, 1908, p. 424-428; E. Caspar, o, c., p. 611; J. Raffaei,
Aries (Vicariat d*), DDC., t. I, c. 1038-1043. Cf. insuper notulas in titulum
ep. 1, p 1.
2. petrae... supra quam Dominus... fundauit ecclesiam: Cf. Mt., 16,
18; Io., 21,15-17.
EPisruLA 5,1-6
per se quam per nicarios suos firmiter obtineret. Nos autem, 3
sicut dicit beatus apostolus, non in inmensum gloriabi-
mtir, sed secundum mensuram regulae, quam
mensus est nobis Deus, mensuram pertingen-
di usque ad uos; nec enim quasi [qui] non
pertingentes ad uos superextendimus nos.
Sic ergo, participata sollicitudine, sanctam Dei uniuersalem eccle¬
siam nostri per Dei gratiam rexere maiores. Hinc est, quod et nos 4
fraternitati tuae huiusmodi curas iniungimus, ut sedis nostrae uica-
rius institutus, ad instar nostrum in Galliarum partibus primi sacer¬
dotis locum optineas, et quicquid ad gubernationem uel dispositi¬
onem ecclesiastici status gerendum est, seruatis patrum regulis et
sedis apostolicae constitutis, diuini iudicii consideratione dispenses,
talemque te in custodiendis canonibus sancta conuersatione de-
monstres, qualem tanti loci decet esse uicarium. Memor sententiae 5
beati Pauli apostoli, qua Timotheum discipulum sollicitus magister
informat dicens: Testor coram Deo et Christolesu
et electis angelis eius, ut haec cust o d i a s sine
praeiudicio, nihil faciens in aliam partem
declinando. Utere igitur, carissime frater, auctoritatem 6
pontificis et pastoris mansuetudine, per nos tibi locum uicarii
per*] om. a^ 12-13 gloriabimur] a^, ex gloriabitur a^- gloriamur a^ 14 qua a^
nec enim] superscr. a^ 2 (?) qui] om, ai a^ 16 supraextendimus ai 17 sic] si
partitipata ai 20 institutus] ex institutis (?) a^ nostrorum (cf. ep. 6, l. 21; an
recte?) a^ 21 optineas] a^ (cf. epp. 37, l. 9 et 53, l. 36)', obtineas a^ a^ (cf. supra
1.11, sed etiam ep. 2, l. 12: obtamus a^) quiquid a^ dispositi-] ai a^. dispensati-
as 22 ecclesiastici] ci super scr. a^, eclesiastici a^ gerendum] e primam super scr. a^
tentiae] sentie a^ 30 utere igitur] a^‘. ut erogetur a^ a^ auctoritatem a-^ a^' aucto¬
ritas «3 31 mansuetudine] a^ a^ : mansuetudo a^ per] pro ai vicarii] uica a-^ (seq.
lacuna usque ad gratiaej
3. sicut dicit beatus apostolus: 2 Cor,, 10,13-14.
5. sententiae beati Pauli apostoli: 1 Tim., 5, 21.
6 . Utere... auctoritatem... et mansuetudine: Constructio re vera
digna notatu. Utrum vero genuina sit necne, anceps haereo. Usus quidem
cum verbo uti accusativi casus est certo sat cognitus (cf . M. Bonnet, o. c.,
p. 553), et occurrit etiam — quod nostra refert — in Vitae Patrum, V, 4,
34. (MiGNE, PL. 73, c. 869), quae versio ex originali graeco probabiliter
Pelagio nostro tribui debet. Cf. A. H. Saeonius, o. c., p. 142; 33-35. Verum,
etsi scriptores, qui uti cum accusativo adhibuerunt, eodem verbo item abla¬
tivum iunxerunt, ut evenit, ex. causa, apud Gregorium Turon. (cf. M. BoN-
NET, 0 . c., ihid,, n. 3), raritas constructionis hic a papa nostro usurpata in
PEI.AGII I PAPAE
apostolicae sedis diuinae gratiae largitate concessum, quia licet
apud Deum non sit acceptio personarum, tuam tamen caritatem
etiam carnali generatione constat esse praeclaram; et ideo conue-
uit, ut, quantum in te Dominus multiplicia bona largitus est, tanto
te in sacerdotalibus actibus probitate morum exhibeas clariorem;
scriptum est enim: Cui commendauerunt multum,
plus petent ab eo. Usum quoque pallii tibi alacriter 7
affectioseque concedimus, pariter etiam pallium dirigentes, ut in
tanti loci fastigio constitutus, praeclaro quoque habitu decoreris,
scituris omnibus ecclesiastici gradus hominibus, nullam habere
licentiam sine formata tuae caritatis ex. quacumque Galliarum
parte longiores petere regiones, ne prohibita praesumentes ipsi se
proprio priuare uideantur officio. Haec igitur per Flauianum 8
diaconum et Nestorium subdiaconum ecclesiae tuae, per quos
apost. sed. diuinae] om, sicut et decessoribus tuis noueris «3 33 deum] aia^^:
dominum (?)j Baron, Gundlach 35 quanto 36 te] om. probitatem
orum exibeas a. 37 commodauerunt 38 petant palii] ex pallei (?)
(i prima sup. ras.) 40 decoreris] ex decoreris (?) 41 sciturus «3 eclesias-
tici nullum Oj haberi 43 ipse si 44 hac 45 eclesie a-^
eo praesertim sistit, ut una coniuncti occurrant sub eodem uti accusativi et
ablativi casus. Quocirca, nescio utrum haec lectio ut vere genuina sit retinen¬
da, an potius recurrendum mendo scribarum, qui sive primo nomini m falso
addidissent, sive m alteri mendose dempsissent.
apud Deum non sit acceptio personarum: Rom., 2,11. Cf.
1 Ptr., 1,17.
quantum in te Dominus... tanto; Kadem scribendi ratio inve¬
nitur in Lib. diurnus, form. 84; 91 (Th. K. V. SiCKEE, 0 . c., p. 94, 1. 3-5,
p. 120, 1. 2-4).
scriptum est enim: Lc., 12,48.
7. usum palii: Generatim vicariis Sanctae Sedis et metropolitis con¬
cessum. Cf. J. Braun, Die liturgischen Paramente, Freiburg, 1924, p. 144-
145. H. hECEERCQ, Pallium, DACL., t. XIII, c. 931-940. Quod iam S. Cae¬
sario a Symmacho, Auxanio et Aureliano a Vigilio, serius autem Virgilio a
S. Gregorio Magno concessum fuit. Cf. P. Kwaed, MGH. Epp., t. I, p. 368,
n. 2, et notulas supra adpositas ad § 1.2. Cf. Lib. diurnus, form. 45-48
(Th. K. V. SiCKEE, 0 . c., p. 32-40), quarum, vel quarundem, in primis
form. 47 et 46, auctorem fuisse Pelagium possibile videtur.
formata: Id est, epistula commendaticia, quae necessaria eccle¬
siasticis viris erat, ut rite iter facere possent. Cf. Thesaurus t. VI, 1,
p. 1109-1110; A. Doed, h Forma» u. dormata», in Scriptorium, t. V, 2, 1951,
p. 216; 218.
8. Flauianum diaconum et Nestorium subdiaconum: Qui, ut facerent
satis desiderio pontificis (ep. 4,3), Hominembonum subdiaconum sunt comi-
epistulas tuas accepimus, scribenda esse curauimus, in quorum
etiam conuersatione laudabile tuae caritatis agnouimus institutum.
Deus te incolumem custodiat frater carissime. Data III Nonas 9
Februarias anno XVI post consulatum Basili uiri clarissimi.
incolumen aj, incolomem a^ kme codd. 49 XVI] ax\ XV a^, XI a» basilii ag
(cj. epp. 1, l. 10; 3, l. 61; 4, l. 30; 9, l. 31; 10, l. 53; 11, l. 53, et tamen, epp. 2,
l. 37; lly l. 54; 83, l. 7).
tati. Illis constabat legatio a Pelagio expetita in ep. 4,3; ferebant item litte¬
ras, tum ad Sapaudum, tum etiam ad regem (ep. 6,1). Ut monstratur ep. 9,2,
cum Arelatem redirent aliam ad Childebertum ferebant epistulam. Quae¬
nam haec fuerit vide sis in notulis in ep. 7 et ep. 9,2, p. 21 et 28.
2 . —p.
PEI.AGII I PAPAE
Childeberto binas eius epistulas a se receptas significat, eiusque
petitioni accessisse dicit. Itaque Sapaudo concedit munus vicarii sedis
Romanae palliique usum. Regem quoque rogat, ut nullo modo ab eccle¬
siasticis viris contemni patiatur, quem ipse hoc munere fecit honestare.
Revision history
- 2026-05-27v2.2.34-import
Initial corpus import from modern pelagius i retranslated v1.
Fields: letter text, metadata, source links. Source: https://archive.org/details/gasso-batlle-1956-pelagius
Related Letters
PEIvAGIUS SEUERO to the bishop CAMERINO.
fol, 66 , Es fol, 69, £4 fol, 34 ; F fol.
FRIEDBERG, Decr. Gratiani, X, 3, 4, c.
To the reverend bishops of the Frankish church.
Tucza [a] filio ueniens our, clal Codd,: B fol, 33-33 ; [ol.