Letter 25: Decr. Gratiani, X, 3, 10, c.
Pelagius [the Pope] to Cresconius, the illustrious. We by no means wish your greatness to be unaware of this: that the bishop of the city of Syracuse, among the other things which he pledged on the page of his written guarantees, is found to have also specifically promised this, under the imposition of a penalty and in lawful form, namely that he would never demand from any presbyter of his diocese more than two solidi under the name of the cathedraticum [the customary offering to the episcopal see], nor through any other occasion whatsoever do anything to that presbyter's loss.
Let your greatness not cease to safeguard this, with fitting diligence, not only in the case of the aforesaid bishop, but in the persons of all the bishops of Sicily, permitting to no one the license of [exacting] more than two solidi under the name of the cathedraticum, nor even allowing extravagant banquets to be held, but rather, in accordance with the modest means of each particular place, to prepare a reception-feast for the bishop coming for the consignment [the formal confirmation], since we do not wish, nor by any reasoning do we permit, that loss should be inflicted upon the poor under that pretext;
so that, with these matters thus preserved by careful observance, the most grievous abuses of long-standing duration may at last at some point be corrected by salutary provision.
AI-assisted translation - This translation was produced with AI assistance and has not been peer-reviewed. See the 19th-century translation or original Latin/Greek below for scholarly use.
Latin / Greek Original
Decr. Gratiani, X, 3, 10, c. 626.
Ined.: (2: nulli permissurus...nominis licentiam,; 3)
PEI.AGIUS [PAPA] CRESCONIO lEEUSTRI. Illud mag- 1
nitudinem tuam minime uolumus ignorare, quod Syracusanae ci-
[Thaner, p. 342]: (1-2); Oie fol- 69^; Pi fol. 360^: (1-2); P^ fol. 85, P, fol. 68^; Sj fol. 47:
( 1 - 2 ), Sa fol. 82-82^.
papa] om. B cresconio] 0 Pj S, ex creconio B, ex cresonio Pj: crescouico Pj,
orescetri (?) C 3 , orescetur (?) C 4 illustri] om. B 2 quod] om. Pj Pg siracusa-
nae C P S,
Chronologia huius epistulae statuitur ex epp. 23 et 33. Cum in nostra
epistula epicopus Syracusanus iam consecratus appareat, et haec conse¬
cratio non nisi post notitias praetoris heonis, de quibus in ep. 23 agitur,
evenerit, oportet ut ad itinera praetoris Syracusam et episcopi Romam
peragenda, 20 saltem dies transissent inter utramque epistulam; quod tem¬
pus adhuc longius fuisset, si res per epistulas actae essent. Itaque epistula
sub fine m. februarii aut initio martii a. 559 ponenda videtur.
si huius non est compendium, hac paululum serior esse debet, prout
ordo ipse epistularum in Coli. Britannica innuit. Crescomus noster, cum
gloriosi titulus ei non detur, vir inlustris honorarius aut vacans, rnunere in¬
feriori fungens censendus est. Cf. notata in ep. 20,1, p. 62.
1. magnitudinem tuam: Nondum perfecta erat omnino discrimen
inter viros inlustres et magnificos, qui in altero ordine consebantur. Cf. ad-
notationes in ep. 23,4, p. 71.
Syracusanae duitatis episcopus: Quoad eius nomen cf. notulas
ad ep. 33,2, p. 90. Episcopus hic iam electus fuerat tempore conscriptio¬
nis ep. 18, confirmatus ante praesentem, anno fere elapso post eius elec¬
tionem. Cf. ep. 33,3. Igitur, electus fuit initio a. 558.
PEI^AGII I PAPAE
uitatis episcopus inter alia quae in cautionum suarum pagina spo¬
pondit, hoc etiam specialiter sub interpositione poenae legitime
promisisse relegitur, numquam se a quolibet diocesis suae praesby-
tero ultra duos solidos cathedratici nomine petiturum, nec per
quamlibet aliam occasionem quicquam in eius se dispendio esse
gesturum. Quod magnitudo tua non solum de praedicto episcopo, 2
sed de omnium episcoporum Siciliae personis, competenti sollici-
tudine custodire non desinat, nulli permissurus ultra duos solidos
cathedratici nominis licentiam, nec ipsa quoque prandia enormia
fieri, sed secundum mediocritatem uniuscuiusque loci episcopo ad
consignationem uenienti susceptionis parare conuiuium, quia nec
eo praetextu pauperibus incuti damma uolumus aut qualibet
ratione permittimus, ut, his ita diligenti obseruantia custoditis, 3
tandem aliquando grauissimi diuturni temporis excessus salubri
prouidentia corrigantur.
in cautionum] accusationum C 4 sub] om, C poenae] om. P^r legitimae
ex letimae B 2 5 religitur Og, legitur Og 0« numquam] n q (non qne?) C
p(raes)bit(er)o B 6 cathedratici] ex cazethedratici B, catedratici C, cathedrali _
petiturum nomine 7 qualibet ex quambet B 2 quicquam in] qui quam is (?) Cg,
qui quamuis (?) C^, quicquam [in om.] Og.g, O 10.15 se] om. O 3 O 4 8 quod] quodsi O 5
solummodo 9 sed] om. 0^0.^, supersor. postea Og sollicitudine] om. O 5 10 de¬
sinas B 10-11 nulli... licentiam] B\ om. cet. 11 enormia] B S: innormia O Oi^P
B O Ojg P 3 .
cautionum suarum pagina: Alia promissa, quae facere debuit
in epp. 33, 5-6, et 44,1, p. 122. Huius cautionis tenorem et promissiones
principes — licet quibusdam probabiliter additis, ideoque quadamtenus
iam evoluta — nobis servavit Lih. diurni, form. 74 (Th, B. v. SiCCTi,,
0 . c., p. 74-78).
cathedratici nomine: Cathedvaticum in genere est honor cathe¬
drae episcopi tributus. Hic autem honos, sensu biblico sumitur, pro sub¬
sidio sive tributo, quod in signum subiectionis vel reverentiae episcopali
cathedrae offertur. Cf. A. Thiei., o. c., p. 495, n. 2. In epp. 32 et 33,6,
p, 88 et 92, iterum de cathedratico, cuius mensura ad duos solidos similiter
coartatur, est sermo. Postea, in Cone. Braccarensi a. 572, can. 2 (Mansi,
t. IX, c. 839) et in Cone. Toletano VII, a. 646, can. 4 (Mansi, t. X, c. 768),
Pelagii ordinationes iterum renovatae fuerunt. Cf. A. TmEb, 0 . c., ihid.
2. de omnium episcoporum Siciliae personis: Cresconius ergo aucto¬
ritate in omnes Siciliae praesules pollebat — Simile quid commendatur
Cethego in ep. 33,6, ultra ea quae Cresconio ipso iteratae sunt in ep. 32, p. 88.
EPISXUEAE 25; h3; 26
Beges prohibent quin episcopus bona in pontificatu adquisita aba¬
lienet. Pelagius vero bona ecclesiastica prius cordis sinceritate quam
divitiis augeri desiderat.
Revision history
- 2026-05-27v2.2.34-import
Initial corpus import from modern pelagius i retranslated v1.
Fields: letter text, metadata, source links. Source: https://archive.org/details/gasso-batlle-1956-pelagius
Related Letters
[Letter 46 of the Pelagius I collection.
to the Lord FII.IO GLORIOSISSIMO ATQUE PRAECELlentissimo childeberti regi pelagius bishop.
A fol. 33-33 : (5-6; 7-11; 12-13), fol.
Ad clerum Parisiacum
P 3 fol. 26 ; R [Perels, p.